The New Page thân mến,

Tôi sang Úc đã năm năm cùng với vợ và hai con. Tôi vẫn yêu vợ mình nhưng chúng tôi vẫn có những bất đồng. Vấn đề lớn nhất của chúng tôi – vấn đề khiến chúng tôi thường xuyên cãi nhau – là cô ấy không chịu đi làm.

Chúng tôi không khá giả, tôi đã hơn bốn mươi tuổi, cả hai đều đi làm văn phòng khi còn ở Việt Nam. Sang đây tôi đi học nghề và làm thợ mộc để nuôi cả gia đình. Vợ tôi đã có ba công việc từ khi sang đây: một công việc thời vụ không còn nữa, một công việc cô ấy tự nghỉ việc, và một công việc tự kinh doanh nhưng cô ấy đã ngưng hơn một năm nay. Tất cả những công việc này đều kéo dài chưa đến sáu tháng.

Trong suốt những khoảng thời gian thất nghiệp, cô ấy đi học các khóa ngắn hạn để không bị cắt trợ cấp. Còn lại phần lớn thời gian cô ấy lướt mạng, đưa đón con và nấu ăn. Chúng tôi thường xuyên cãi nhau vì áp lực tài chính và việc cô ấy không đi làm. Cô ấy khóc lóc và nói rằng nếu cô ấy đi làm, thu nhập cũng chỉ hơn tiền trợ cấp thất nghiệp một chút trong khi việc nhà và con cái không ai chăm sóc. Cô ấy rất căng thẳng vì chúng tôi gặp khó khăn trong việc thanh toán các hóa đơn, nhưng cô ấy chẳng làm gì (thực sự là không làm gì) để thay đổi tình hình. 

Nếu tôi có nhiều tiền, tôi sẽ không thúc ép cô ấy đi làm, nhưng tôi chỉ làm vừa đủ nuôi gia đình. Tôi đã phải gánh vác gánh nặng này một mình suốt 5 năm. Chúng tôi  đã không về Việt Nam thăm cha mẹ suốt 5 năm vì không có tiền. Tôi lo lắng rất nhiều về điều này. Tôi lo rằng vợ tôi sẽ không bao giờ đủ động lực để thực sự đi làm hay có một công việc. Tôi lo lắng về việc cô ấy chỉ nhốt mình trong nhà và tương lai của cô ấy và các con nếu chẳng may có chuyện gì xảy ra với tôi. Tôi lo lắng rằng cô ấy sẽ không bao giờ cảm thấy đủ áy náy để bắt tay vào làm việc.

Tôi phải làm gì để cô ấy nghiêm túc tìm việc làm đây? Cô ấy rất dễ bị tổn thương về mặt cảm xúc, việc ra nước ngoài sinh sống cũng không phải là điều cô ấy muốn. Vì vậy, tôi không muốn đe dọa cô ấy bằng bất kỳ tối hậu thư nào. Cô ấy là một người rất tốt, nhưng cô ấy thiếu tự tin vào bản thân và sợ thất bại đến nỗi cô ấy thà nhịn ăn sáng hay dậy sớm đi bộ đưa con đến trường để tiết kiệm vài đồng hơn là đi làm. Tôi yêu cô ấy, và cô ấy cũng yêu tôi, nhưng tôi cảm thấy mình không có ai cùng chia sẻ khó khăn này. Tôi không biết phải làm gì tiếp theo. Xin hãy giúp tôi.

——

Bạn thân mến,

Không phải là vô lý khi bạn mệt mỏi và lo lắng. Năm năm gánh vác một mình là quá lâu để chỉ gọi đó là “cố gắng vì gia đình”.

Bạn viết rằng vấn đề là vợ bạn không đi làm. Nhưng có lẽ, điều khiến bạn kiệt sức không hẳn là tiền. Mà là cảm giác bạn đang một mình chèo thuyền giữa sóng gió, còn người bạn đời thì ngồi im trên thuyền.

Điều này rất quen thuộc với những gia đình di cư. Một người lao ra ngoài, va đập với thế giới mới bằng sức lực và bản năng sinh tồn. Người còn lại thu mình lại, dần dần đánh mất niềm tin rằng mình vẫn còn hữu ích, còn có chỗ đứng, còn có giá trị trong cuộc sống này. Càng sợ thất bại, họ càng không dám bước ra. Và càng không bước ra, họ càng thấy mình vô dụng.

Mặt khác, không có gì sai trái khi một người vợ hoặc chồng không kiếm được tiền, đặc biệt khi có con cái cần được chăm sóc. Trong những tình huống như này, người vợ hoặc chồng “không đi làm” thường làm nhiều việc hơn khi ở nhà đưa đón con, đi chợ, giặt giũ, đưa chó đi dạo, đưa con đi học thêm. Mặc dù trên lý thuyết, người đi làm có vẻ đóng góp tài chính nhiều hơn cho gia đình so với người “ở nhà”, nhưng nếu bạn tính toán chi phí thuê người làm thay công việc của người vợ/chồng “không đi làm”, thì rõ ràng là bạn nên im lặng về việc ai đóng góp gì.

Bạn không thể ép vợ mình đi làm. Không phải vì bạn không đủ cứng rắn, mà vì nỗi sợ hay bất kỳ lý do nào của cô ấy lớn hơn mọi lời thúc giục, mọi phép tính đúng–sai, mọi áp lực tài chính mà bạn mang ra thuyết phục.

Điều bạn có thể làm, là thành thật với chính mình.

Hãy tự hỏi: Nếu mọi thứ cứ giữ nguyên như thế này thêm một năm nữa, bạn có còn chịu được không? Ba năm nữa thì sao? Năm năm nữa thì sao? Không phải về tiền – mà về con người bạn sẽ trở thành trong cuộc hôn nhân này.

Bạn yêu vợ mình. Nhưng yêu không có nghĩa là tiếp tục sống trong một tình trạng khiến cả hai cùng suy kiệt: một người gánh quá nhiều, một người trốn quá sâu. Yêu cũng không có nghĩa là hy sinh đến mức đánh mất quyền được có một người bạn đời cùng chịu trách nhiệm với cuộc sống chung.

Một chân lý bất biến trong quá trình chuyển đổi là nếu muốn mọi thứ khác đi, chúng ta phải thay đổi chính mình. Giống như bất kỳ ai từng thay đổi cuộc sống của mình đều biết: không thể chỉ là lời nói suông mà còn là hành động quyết liệt . Vợ của bạn có thể sẽ tìm việc làm để đáp lại sự thay đổi của bạn, nhưng điều đó nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.

Có hai con đường trước mặt bạn, và cả hai đều không dễ.

Một là, bạn chấp nhận rằng trong giai đoạn này – hoặc có thể là mãi mãi – vợ bạn sẽ không đi làm, và bạn chủ động coi đó là một lựa chọn chung, không phải một sự cam chịu. Khi đó, hai người cần ngồi lại và phân chia lại trách nhiệm một cách công bằng: nếu không đóng góp tài chính, thì cô ấy có thể gánh những phần nào khác để bạn không cảm thấy mình đơn độc?

Hai là, bạn thừa nhận với chính mình rằng bạn không thể tiếp tục sống như thế này nữa. Không phải bằng giận dữ hay tối hậu thư để trừng phạt, mà bằng một ranh giới rõ ràng: “Anh không thể gánh cuộc sống của bốn người mãi như thế này.” Điều xảy ra sau đó – thay đổi, hay chia rẽ – bạn chưa cần biết ngay. Nhưng ranh giới đó là thật.

Vấn đề không nằm ở việc vợ bạn có đi làm hay không. Vấn đề nằm ở việc cả hai đang tránh né một cuộc đối thoại trung thực về nỗi sợ, trách nhiệm và tương lai.

Bạn không ích kỷ khi cần một người cùng chèo thuyền.  Và vợ bạn cũng không phải người xấu vì cô ấy sợ nước sâu. Nhưng nếu cả hai cứ đứng yên như vậy, con thuyền sẽ không tự trôi đến nơi an toàn.

Bạn không cần phải có câu trả lời ngay hôm nay. Chỉ cần bắt đầu bằng một câu nói thật – với chính mình trước đã.

The New Page